Arapça’da Soru Sorma
Hayatımızda neredeyse her şey için soru sormaya ihtiyaç duyarız. Ancak özellikle yeni bir dilde soru sormak zorlayıcı olabilir.
İşte bu yüzden bugün, Arapça’da nasıl soru sorulduğunu öğreterek size yardımcı olacağım ve bu yapıların günlük hayatta sıkça karşılaşılan, işe yarar örnekler içinde nasıl kullanıldığını göstereceğim.
Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
Yapabilir miyim?
İzin alabilir miyim?
hel yumkinunî?
hel yumkinu en…?
هل يُمكِنُني؟
هل يُمكِنُ أن؟
Örnekler
أمثلة
Sizinle konuşabilir miyim?
هل يُمكِنُني التّحدّثُ مَعَكَ؟
Bu proje hakkında sizden tavsiye isteyebilir miyim?
هل يُمكِنُني أن أَطلُبَ نَصيحَتكَ حَوَلَ هَذا المَشروعِ؟
Bugün arabanızı ödünç alabilir miyim?
هل يُمكِنُني أن أَستعيرَ سيّارتَك اليومَ؟
Arapça’da “هل يُمكِنُني؟” ve “هل يُمكِنُ أن؟” soru kalıpları, Türkçe’de genellikle “Yapabilir miyim?”, “İzin alabilir miyim?” ya da “Benim için mümkün mü?” anlamlarında kullanılır. Bu yapılar, bir isteği nazik ve dolaylı biçimde ifade etmek için tercih edilir. Şimdi bu kalıpları oluşturan unsurları tek tek inceleyelim:
1. هل (hel)
- هل, cümlenin soru cümlesi olduğunu gösteren bir edattır.
- Kendi başına özel bir anlam taşımaz; cümleyi evet–hayır ile cevaplanabilecek bir soruya dönüştürür. Türkçe’deki soru eki “-mi / -mı” işlevine yakındır.
2. يُمكِنُ (yumkinu)
- Bu fiil Arapça’da “mümkün olmak” ya da “yapılabilir olmak” anlamına gelir.
- Soru cümlesi içinde kullanıldığında, Türkçe’de “mümkün mü”, “yapılabilir mi” ya da bağlama göre “yapabilir miyim” şeklinde karşılık bulur.
3. ني (nî)
- ني, birinci tekil şahıs nesne zamiri olup “beni / bana” anlamını taşır.
- يُمكِنُ fiiline eklendiğinde, ifade kişisel bir anlam kazanır ve cümle Türkçe’de doğal olarak “Ben yapabilir miyim?” biçiminde anlaşılır.
Alternatif Yapı: هل يُمكِنُ أن؟
- Bu yapıda yer alan أن (en) edatı, fiilden önce gelerek cümleye “-mek / -mak” anlamı katar. Böylece yapı, Türkçe’deki “… yapmam mümkün mü?” ya da “… yapabilir miyim?” ifadesine karşılık gelir.
- Örnek:
هل يُمكِنُ أن أذهب؟ → Gidebilir miyim? / Gitmem mümkün mü?Burada أن , أذهب (giderim) fiilini cümleye bağlayan bir unsur olarak görev yapar.
Ek Örnek Cümleler
- هل يُمكِنُني الحصول على القلم؟
– “Kalemi alabilir miyim?” - هل يُمكِنُ أن أتكلم الآن؟
– “Şimdi konuşabilir miyim?”
Yapabilir miyim?
hel estatîu en…?
هل أَستَطيعُ أن….؟
Örnekler
أمثلة
Bugün işten erken çıkabilir miyim?
هَلْ أَسْتَطِيْعُ أَنْ أُغَادِرَ العَمَلَ اليَوْمَ بَاكِرًا؟
Evden çalışabilir miyim?
هل أستَطيعُ العَمَلَ مِنَ المَنزِلِ؟
Bugün restorana gelebilir misin?
هل تَستَطيعُ أن تَأتي إِلى المَطعَمِ اليَومَ؟
Arapça’daki “هل أستطيع أن…” ifadesi, Türkçe’de genellikle “Yapabilir miyim?” ya da bağlama göre “Gücüm yeter mi?”, “İmkânım var mı?” anlamlarında kullanılır. Bu yapı, bir eylemi yapabilme yeterliliğini veya izin alma niyetini ifade eder. Şimdi bu yapıyı oluşturan unsurları tek tek inceleyelim:
1. هل (hel)
- هل, cümlenin soru cümlesi olduğunu gösteren bir edattır.
- Cümleyi evet–hayır ile cevaplanabilecek bir soruya dönüştürür. Türkçe’deki soru eki “-mi / -mı” işlevine yakındır.
2. أستطيع (estatîu)
- Bu fiil “yapabilirim / gücüm yeter” anlamına gelir. Kökeni استطاع (istatâ‘a) fiilidir ve “bir şeyi yapabilecek güç veya yeteneğe sahip olmak” anlamını taşır.
- أستطيع, birinci tekil şahıs çekimi olup “ben yapabilirim” demektir.
3. أن (en)
- أن , أستطيع fiilinden sonra gelerek onu başka bir fiile bağlar.
- Bu edat, Türkçe’de fiile gelen “-mek / -mak” ekine benzer bir görev üstlenir ve yapılacak eylemi belirtir.
Ek Örnek Cümleler
هل أستطيع أن أساعدك؟
– “Sana yardım edebilir miyim?”هل أستطيع أن أذهب الآن؟
– “Şimdi gidebilir miyim?”هل أستطيع أن أستخدم هاتفك؟
– “Telefonunu kullanabilir miyim?”
Nasıl … yapabilirim?
keyfe yümkinunî en …?
كيفَ يُمكِنُني أن … ؟
Örnekler
أمثلة
Nasıl kek yapabilirim?
كيف يُمكِنُني أن أَصنَعَ كَعكةً؟
Hızlı bir şekilde nasıl para kazanabilirim?
كيف يُمكِنُني أن أَجنِيَ المال بِسُرعةٍ؟
Nasıl iş bulabilirim?
كيف يُمكِنُني أن أحصَلَ على وَظيفةٍ؟
Arapça’daki “كيفَ يُمكِنُني أن …؟” soru yapısı, Türkçe’de “Nasıl … yapabilirim?” anlamında kullanılır. Bu yapı, bir eylemin hangi yolla, ne şekilde veya hangi imkânlarla gerçekleştirilebileceğini sormak için tercih edilir. Şimdi bu yapıyı oluşturan unsurları tek tek inceleyelim:
1. كيفَ (keyfe)
- كيف, “nasıl” anlamına gelir ve bir işin yapılış biçimini ya da yöntemini sormak için kullanılır.
- Bu yapıda, eylemin nasıl gerçekleşeceğine odaklanır.
2. يُمكِنُني (yümkinunî)
- يُمكِنُ, “mümkün olmak / yapılabilir olmak” anlamını taşır.
- Sonuna gelen ني (nî) eki ise “bana / benim için” anlamı katar.
- Bu iki unsur birlikte kullanıldığında, ifade Türkçe’de doğal olarak
“Ben nasıl yapabilirim?” ya da
“Benim için nasıl mümkün olur?” şeklinde anlaşılır.
3. أن (en)
- أن edatı, bu yapıyı kendisinden sonra gelen fiile bağlar.
- Türkçe’de fiile gelen “-mek / -mak” ekiyle benzer bir görev üstlenir ve yapılacak eylemi belirtir.
Ek Örnek Cümleler
كيفَ يُمكِنُني أن أتعلم اللغة العربية؟
– “Arapça nasıl öğrenebilirim?كيفَ يُمكِنُني أن أساعدك؟
– “Sana nasıl yardımcı olabilirim?”كيفَ يُمكِنُني أن أستخدم هذا التطبيق؟
– “Bu uygulamayı nasıl kullanabilirim?”
Bana … hakkında konuşabilir misin?
Bana … hakkında anlatır mısın?
hel yümkinuke en tuhaddisenî ‘an …?
هل يُمكِنُكَ أن تُحَدّثَني عن… ؟
Örnekler
أمثلة
Bana ülken hakkında konuşabilir misin?
هل يُمكِنُكَ أن تُحدِّثَني عن بَلَدِكَ؟
Bana hobilerin hakkında konuşabilir misin?
هل يُمكِنُكَ أن تُحدِّثَني عن هِواياتِكَ؟
Bana arkadaşların hakkında konuşabilir misin?
هل يُمكِنُكَ أن تُحدِّثَني عن أَصدِقائِكَ؟
Arapça’daki “هل يُمكِنُكَ أن تُحَدّثَني عن…؟” soru kalıbı, Türkçe’de “Bana … hakkında anlatabilir misin?” ya da “… hakkında konuşabilir misin?” anlamında kullanılır. Bu yapı, birinden belirli bir konu hakkında bilgi vermesini nazikçe istemek için tercih edilir. Şimdi bu yapıyı oluşturan unsurları tek tek ele alalım:
1. هل (hel)
- هل, cümlenin soru cümlesi olduğunu gösteren bir edattır.
- Cümleyi evet–hayır ile cevaplanabilecek bir soruya dönüştürür. Türkçe’deki “-mi / -mı” soru ekine işlev bakımından yakındır.
2. يُمكِنُكَ (yümkinuke)
- يُمكِنُ, “mümkün olmak / yapabilmek” anlamını taşır.
- Sonuna gelen كَ (ke / ka) eki ise ikinci tekil şahsa gönderme yapar ve “senin için” anlamını katar.
- Birlikte kullanıldığında ifade Türkçe’de doğal olarak
“Sen yapabilir misin?” ya da bağlama göre
“Senin için mümkün mü?” şeklinde anlaşılır.
3. أن (en)
- أن, bu yapıyı kendisinden sonra gelen fiile bağlayan bir edattır.
Türkçe’de fiile gelen “-mek / -mak” ekiyle benzer bir görev üstlenir.
4. تُحَدّثَني (tuhaddisenî)
- تُحَدّث fiili “anlatmak, konuşmak” anlamına gelir.
Fiilin sonundaki ني (nî) eki ise “beni / bana” anlamını taşır.
Bu nedenle تُحَدّثَني, Türkçe’de “bana anlatman / benimle konuşman” şeklinde karşılık bulur.
5. عن (an / ‘an)
- عن, “hakkında” anlamına gelen bir edattır ve konuşulacak konuyu veya başlığı tanıtır.
Ek Örnek Cümleler
هل يُمكِنُكَ أن تُحَدّثَني عن تجربتك؟
– “Bana deneyiminden bahsedebilir misin?”هل يُمكِنُكَ أن تُحَدّثَني عن الكتاب؟
– “Bana kitap hakkında bilgi verebilir misin?”هل يُمكِنُكَ أن تُحَدّثَني عن خططك المستقبلية؟
– “Gelecek planların hakkında bana anlatabilir misin?”
Hangi … yapmak istersin?
Hangi …’de … isterdin?
fî eyyi … tuhibbu en …?
في أيِّ … تُحبّ أن … ؟
Örnekler
أمثلة
Hangi restoranda yemek yemek istersin?
في أيِّ مَطعَمٍ تُحبُّ أن تَأكُلَ؟
Hangi ülkede yaşamak isterdin?
في أيِّ بَلَدٍ تُحبُّ أن تَسكُنَ؟
Hangi sektörde çalışmak isterdin?
في أيِّ قِطاعٍ تُحبُّ أن تَعمَلَ؟
Arapça’daki “في أيِّ … تُحبّ أن …؟” soru yapısı, Türkçe’de “Hangi … yapmak istersin?”, “Hangi …’de … isterdin?” ya da bağlama göre “Hangisini tercih edersin?” anlamlarında kullanılır. Bu kalıp, karşı tarafın tercihini veya seçimini öğrenmeye yönelik sorularda kullanılır. Şimdi yapıyı oluşturan unsurları tek tek inceleyelim:
1. في أيِّ (fî eyyi)
- في (fî), “-de / -da” anlamı katar ve sorunun bağlamını veya alanını belirler.
- أيِّ (eyyi) ise “hangi” anlamına gelir ve birden fazla seçenek arasından seçim yapılacağını gösterir.
- Bu iki unsur birlikte kullanıldığında, Türkçe’de çoğu zaman “hangi” ya da “hangisinde” şeklinde karşılık bulur.
2. تُحبّ (tuhibbu)
- Bu fiil “seversin / istersin” anlamına gelir.
- İkinci tekil şahıs için kullanılır ve muhatabın isteğini, tercih eğilimini veya arzusunu ifade eder.
- Bu tür sorularda تُحبّ, Türkçe’de doğal olarak “isterdin / tercih edersin” şeklinde anlaşılır.
3. أن (en)
- أن, kendisinden sonra gelen fiili cümleye bağlayan bir edattır.
- Türkçe’de fiile gelen “-mek / -mak” ekine benzer bir işlev görerek, yapılacak eylemi belirtir.
Ek Örnek Cümleler
في أيِّ بلد تُحبّ أن تقضي عطلتك؟
– “Tatilini hangi ülkede geçirmek isterdin?”في أيِّ وقت تُحبّ أن نلتقي؟
– “Hangi saatte buluşmak istersin?”في أيِّ مطعم تُحبّ أن نتناول العشاء؟
– “Akşam yemeğini hangi restoranda yemek istersin?”
… yapmayı tercih edersin?
mâzâ tufaddilu en …?
ماذا تُفَضّلُ أن … ؟
Örnekler
أمثلة
Tatilde ne yapmayı tercih edersin?
ماذا تُفَضِّلُ أن تَفعَلَ في العُطلةِ؟
Akşam yemeğinden sonra ne içmeyi tercih edersin?
ماذا تُفَضِّلُ أن تَشربَ بَعدَ الغَداءِ؟
İşten sonra ne yapmayı tercih edersin?
ماذا تُفَضِّلُ أن تَفعَلَ بَعدَ العَمَلِ؟
Arapça’daki “ماذا تُفَضّلُ أن …؟” soru kalıbı, Türkçe’de “… olarak neyi tercih edersin?”, “Ne yapmayı tercih edersin?” ya da bağlama göre “Hangisini tercih edersin?” anlamlarında kullanılır. Bu yapı, bir kişinin tercihini veya eğilimini öğrenmek için kullanılır. Şimdi bu kalıbı oluşturan unsurları tek tek inceleyelim:
1. ماذا (mâzâ)
- ماذا, “ne” anlamına gelir.
- Bir tercih, seçim ya da yapılacak eylem hakkında soru sorulduğunu gösterir. Türkçe’de soruyu “ne” ile başlatan yapılara karşılık gelir.
2. تُفَضّلُ (tufaddilu)
- Bu fiil “tercih edersin” anlamına gelir.
- İkinci tekil şahıs için kullanılır ve soru doğrudan muhataba yöneltilir.
- Bu tür sorularda تُفَضّلُ, Türkçe’de doğal olarak “tercih edersin” veya bağlama göre “isterdin” şeklinde karşılanır.
3. أن (en)
- أن, bu yapıyı kendisinden sonra gelen fiile bağlayan bir edattır.
- Türkçe’de fiile gelen “-mek / -mak” ekiyle benzer bir işlev görerek, tercih edilen eylemi belirtir.
Ek Örnek Cümleler
ماذا تُفَضّلُ أن تأكل؟
– “Ne yemeyi tercih edersin?”ماذا تُفَضّلُ أن تفعل في وقت فراغك؟
– “Boş zamanlarında ne yapmayı tercih edersin?”ماذا تُفَضّلُ أن تدرس؟
– “Ne okumayı / ne çalışmayı tercih edersin?”
… var mı?
…’e sahip misin?
hel ledeyke
hel ‘indeke …?
هل لَديكَ / هل عِندكَ … ؟
Örnekler
أمثلة
Bir itirazın var mı?
هل لَديكَ اعتِراضٌ؟
Bir işin var mı?
هل لَديكَ عَمَلٌ؟
Araban var mı?
هل عِندَكَ سَيّارةٌ؟
Arapça’daki “هل لَديكَ …؟” ve “هل عِندَكَ …؟” soru yapıları, Türkçe’de genel olarak “… var mı?” ya da “… sahip misin?” anlamında kullanılır. Her iki yapı da bir kişinin bir şeye sahip olup olmadığını ya da ona erişiminin bulunup bulunmadığını sormak için kullanılır. Ancak aralarında ince kullanım farkları vardır:
1. هل (hel)
- هل, cümlenin soru cümlesi olduğunu gösteren bir edattır.
Cümleyi evet–hayır ile cevaplanabilecek bir soruya dönüştürür. - Türkçe’deki “-mi / -mı” soru ekine işlev bakımından yakındır.
2. لَديكَ (ledeyke) vs. عِندكَ (‘indeke)
- لَديكَ: Bu yapı, bir şeye sahip olma ya da bir şeyin kişinin elinde bulunması anlamını daha belirgin biçimde taşır.
Genellikle mülkiyet, kişisel sahiplik veya sürekli erişim söz konusu olduğunda kullanılır. - عِندكَ: Bu ifade ise daha geniş bir anlam alanına sahiptir.
Bir şeyin kişinin yanında olması, ulaşılabilir olması ya da kişinin kontrolünde bulunması anlamını verebilir; mutlaka mülkiyet ifade etmez.
Birçok durumda bu iki yapı birbirinin yerine kullanılabilir, ancak bağlama göre anlam nüansları oluşur.
Ek Örnek Cümleler
هل لَديكَ قلم؟
– “Kalemin var mı?” (Kalemin sana ait olduğu vurgulanır.)هل عِندكَ وقت؟
– “Zamanın var mı?” (Müsaitlik / zaman ayırabilme anlamı öne çıkar.)هل لَديكَ سيارة؟
– “Araban var mı?” (Sahiplik veya düzenli kullanım ima edilir.)هل عِندكَ كتاب؟
– “Kitap var mı?” (Kitabın sende olması ya da erişilebilir olması kastedilebilir.)
Son söz
Arapça’da soru sormanın sayısız yolu vardır; ancak burada ele aldığımız bu ifadeler, günlük konuşmaların pek çoğunda rahatlıkla kullanılabilir. Farklı isimler veya fiiller ekleyerek bu kalıpları kolayca kişiselleştirebilir ve çok daha fazla işe yarayan soru oluşturabilirsiniz. Bu soru kalıplarını, doğal bir alışkanlık hâline gelene kadar düzenli olarak pratik etmeyi unutmayın. Arapça becerilerinizi, eğlenceli ve etkileşimli pek çok alıştırmayla denemek için uygulamamızı indirmeyi de ihmal etmeyin. Günlük hayatta sık kullanılan pek çok faydalı ifadeyi bulabileceğiniz diğer blog yazılarımıza da göz atabilirsiniz.
Öğrenmeye devam edin; yakında tekrar görüşmek üzere!
