Arapça Argo Kelimeler Neden Önemlidir?
Arapça öğreniyorsanız, büyük ihtimalle Fusha veya resmî kelime bilgisiyle başladınız. Ancak ana dili Arapça olan kişiler haber spikerleri gibi konuşmaz. Konuşmalarını; tutum, mizah ve samimiyet ifade etmeye yardımcı olan Arapça argo kelimelerle zenginleştirirler. Yaygın olarak kullanılan bu ifadeleri ustalıkla kullanabildiğinizde, kültürel inceliklere, duygusal tona ve “gerçek insanlar”ın diline doğrudan erişim sağlarsınız.
Argo; mizahın, kimliğin, bölgeselliğin, tarihin ve tutumun Arap dünyası genelinde iç içe geçtiği yerdir. Bu yazıda size sıkıcı bir “en popüler 10 Arapça kelime” listesinden çok daha fazlasını sunuyorum. Farklı lehçelerdeki bu kelime ve ifadelerin sıra dışı kökenlerini, lehçe hikâyelerini, örtüşen kullanımlarını, olası tuzaklarını ve şaşırtıcı yönlerini birlikte keşfedeceğiz. Hazır mısınız?
Farklı Lehçelerde Argo. Bilmeniz Gerekenler
Listeye geçmeden önce önemli bir uyarı: “Arapça argo” sabit ve tek tip bir yapı değildir. Tek bir “Arapça argodan” söz edemeyiz. Bunun yerine lehçeler vardır: Levanten (Lübnan, Suriye, Ürdün, Filistin), Mısır, Körfez ülkeleri (Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt vb.), Irak, Mağrip (Fas, Cezayir, Tunus) ve daha fazlası. Bazı argo ifadeler tüm Arap dünyasında yaygın olarak kullanılırken, büyük bir kısmı bölgeye özgüdür.
Pan-Arap argo kelimeler (örneğin yalla, halas, akîd) lehçe sınırlarını aşar ve çoğu Arap ülkesinde genel olarak anlaşılır.
Bölgeye özgü olanlar ise (örneğin Irak’ta şâku mâku, Levant’ta ancad) o bölge dışındaki konuşurlar için kafa karıştırıcı olabilir.
Aynı argo kelime, lehçeye bağlı olarak farklı anlam nüansları veya tonlar taşıyabilir.
Bu yüzden “Arapça argo kelimeler” derken her zaman ilgili lehçenin kökenini dikkate almak gerekir. Kullandığınız ifadeyi, iletişim kurduğunuz konuşurlara göre bilinçli ve seçici bir şekilde tercih etmelisiniz.
Dersin Özeti
Bilmeniz Gereken En Yaygın 10 Arapça Argo İfade
Aşağıda, Arap dünyasının birçok bölgesinde kullanılan ifadeler ile belirli bölgelere özgü argo kelimeleri bir araya getiren bir liste yer alıyor. Yüzlercesini yüzeysel şekilde incelemek yerine, gerçekten kavrayıp kullanabilmeniz için özellikle 10 tanesini seçtim.
يَلّا (yalla) — “Hadi!” / “Haydi gidelim!”
Arap dizileri izlediyseniz, bu kelime büyük ihtimalle favorilerinizden biri olmuştur. “yalla”, “hadi” ya da “haydi gidelim” demenin evrensel bir yoludur. Genellikle bir cümlenin sonunda harekete geçmeyi teşvik etmek için ya da doğrudan eylem çağrısı yapmak amacıyla argo olarak kullanılır.
Kökeni, seslenme edatı “ya” (يا) ile “-e/-a doğru” anlamındaki “ila” (إلى) kelimesine dayanır. Kelime anlamı birebir çevrildiğinde “haydi ona doğru!” gibidir. Zamanla genç Arapların her yerde kullandığı, enerjik ve samimi bir ifadeye dönüşmüştür.
Örnek: “Yalla nrûh?” → “Hadi gidelim mi?”
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Hadi gidelim mi?
yalla nrûh?
يَلّا نروح؟
Hadi, çabuk kalk!
yalla kûm bi-sur’a
يَلّا قوم بسرعة
حاضر (hâdır) — “Tamam!” / “Hemen!” / “Hallederim!”
Bu kelime, “hazır olmak / orada bulunmak” anlamına gelen klasik Arapça h-d-r (ح-ض-ر) kökünden gelir. Hem kibar hem de hızlıca yerine getirme isteğini ifade eden bir sözdür. Birisi “hâdır” dediğinde, saygı ve hazır olma durumunu gösterir. Aile içi konuşmalardan müşteri hizmetlerine kadar çok geniş bir kullanım alanı vardır. Aşağıdaki örneklere dikkat edin:
İlk örnek, bir çalışanın kıdemli bir personele saygı göstererek söylediği bir ifadedir.
İkinci örnek ise, bir çocuğun ebeveynine, kendisinden istenen bir işi yapacağını belirtirken gayriresmî şekilde söylediği kullanımdır.
Aşağıdaki örnekleri sırasıyla Fusha ve Levant lehçesinde görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Raporu bana gönderebilir misin?
hel yumkinuke en tursil lî et-takrîr?
هل يمكنك أن ترسل لي التقرير؟
Tamam. / Hemen. / Elbette.
hâdır
حاضِر
Yanında yoğurt getirebilir misin?
fîk tcîb ma‘ak leben?
فيك تجيب مَعَك لَبن؟
Hallederim. / Hemen ilgileniyorum.
hâdır
حاضِر
ماشِي (mâşi) — “Tamam” / “Peki” / “Olur”
Mâşi, “yürümek” anlamına gelen meşâ (مشى) fiilinden türemiştir. Kelime anlamı aslında “gidiyor” olsa da, günlük konuşmada rahat bir kabullenişi ifade eder; yani “tamam” ya da “olur” anlamında kullanılır. Akışına bırakmayı anlatan bu ifade, günlük ve samimi konuşmalarda kullanılabilecek en sıcak Arapça argo kelimelerden biridir.
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Saat yedide buluşmaya ne dersin?
şû râ’yak nilte’î es-sâ‘a 7?
شو رأيك نلتقي الساعة 7؟
Tamam / Olur
mâşi
ماشِي
Şimdi başlayalım mı?
beddak nebda halla’?
بدك نبدا هلأ ؟
Peki / Olur
mâşi
ماشِي
مَعلِش (ma‘liş) — “Boş ver” / “Önemli değil” / “Sorun değil”
Bu teselli edici ifade büyük olasılıkla “ma aleyhi şey’ (ما عليه شيء)” yani “bir sakıncası yok / zararı yok” anlamındaki yapıdan türemiştir. Ses olarak bile empati ve anlayış hissi taşır. İnsanlar bu ifadeyi rahatlatmak, affetmek ya da sakinleştirmek için kullanır; çoğu zaman yumuşak bir ton ve gülümsemeyle birlikte söylenir.
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Boş ver, bu kadar ciddiye alma. / Dert etme.
ma‘liş, lâ tâhuz el-umûr bi-ciddiyye
معليش، لا تاخذ الأمور بجدية
Üzgünüm, anahtarlarımı unuttum.
âsif, nisît mefâtîhî
آسف، نسيت مفاتيحي
Sorun değil. / Önemli değil.
ma‘liş
معليش
خَلَص (halas) — “Yeter!” / “Bitti!” / “Dur!”
Kelime anlamı “bitmiş” olan halas, zamanla “yeter”, “tamam”, “bitti” ya da “dur” anlamlarını ifade eden, hızlı ve çok amaçlı bir sinyale dönüşmüştür. Söyleniş tonuna bağlı olarak sakin bir kararlılığı da, keskin bir sabırsızlığı da yansıtabilir. Bu yönüyle, anlamı büyük ölçüde vurgulama ve tonlamaya bağlı olan nadir Arapça argo ifadelerden biridir.
Mısır lehçesinde ikinci hece daha uzun telaffuz edilir: halaaas.
Aşağıdaki örneklerde Mısır lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Yeter, daha fazla tartışmayalım.
halaaas, belâş nıkâş aktar
خَلَاص بلاش نقاش أكتر
Tamam, gidiyorum. / Yeter, ben çıkıyorum.
halaaas, anâ mâşî
خَلَاص، أنا ماشي
أَكيد (akîd) — “Tabii” / “Elbette” / “Kesinlikle”
Akīd, “evet” kelimesinin kendinden emin, güçlü bir versiyonudur. Kökü akkad (أكّد) fiilinden gelir ve anlam olarak kesinlik ve olumlu onay taşır. Planları onaylamak veya heyecanla katıldığınızı belirtmek için kullanılabilir; hızlı bir şekilde doğal ve kendinden emin bir ifade vermenizi sağlar.
Aşağıdaki örneklerde Mısır lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Bugün partiye gelecek misin?
câyi ‘al-ḥafl en-nahârda?
جاي عالحفل النهاردة؟
Tabii! / Elbette! / Kesinlikle!
akîd
أَكيد
Elbette ne demek istediğimi anlıyorsun.
akîd enta fâhim kasdî
أَكيد إنت فاهم قصدي
اِبن حَلال (ibn helal) — “İyi bir adam” / “Doğru, dürüst kişi”
Kelime anlamı olarak “yasal olanın oğlu” olan ibn helal, dürüst, onurlu ve erdemli bir kişiyi tanımlamak için kullanılır. Bu ifade İslami ve kültürel değerlere dayanır ve günlük konuşmada birine ibn helal demek, onun iyi karakterine ve güvenilirliğine en yüksek övgüyü vermek anlamına gelir.
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
O adam iyi bir insandır.
fîlân ibn helal
فلان ابن حلال
Sen düzgün bir insansın, kardeşim.
enta ibn helal yâ ahî
إنت ابن حلال يا أخي
وَلَو (valav) — “Bir şey değil!” / “Sorun değil!”
Özellikle Levant bölgesinde kullanılan valav, Arapça argo ifadeler arasında en sıcak ve samimi olanlardan biridir. Kelime anlamı olarak “ve eğer” demekle birlikte, günlük konuşmada teşekkür veya özrü küçümseyerek karşılamak için kullanılır; yani Türkçedeki “önemli değil, rica ederim” ifadesine benzer bir işlev görür.
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Çok teşekkürler.
şükran ktîr
شكرًا كتير
Bir şey değil! / Rica ederim.
valav
وَلَو
Rahatsızlık verdiğim için özür dilerim.
âsif alâ el-iz‘âc
آسف على الإزعاج
Sorun değil! / Önemli değil.
valav
وَلَو
شاكو ماكو (şâku mâku) — “Naber?” / “Ne var ne yok?”
Bu, Irak’a özgü bir selamlaşma ifadesidir. Kelime anlamı olarak “orada ne var, ne yok?” demektir. Oldukça samimi ve meraklı bir ifadedir. Bu ifadeyi kullanmak, sizi Bağdatlı biri gibi ya da en azından Irak kültürüne aşina biri gibi gösterir.
Aşağıdaki örneklerde Irak lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Selam, naber? / Ne var ne yok?
hala şâku mâku?
هلا شاكو ماكو؟
Yeni bir şey var mı? Neler oluyor?
mâku cadîd? şâku mâku?
ماكو جديد؟ شاكو ماكو؟
عَنجَد؟ (ancad?) — “Cidden mi?” / “Gerçekten mi?”
Lübnan ve Suriye Arapçasında yaygın olan ancad, kelime anlamı olarak “gerçekten mi?” / “hakikaten mi?” demektir. Şaşkınlık ve inanmamazlık duygusunu mükemmel şekilde ifade eder. Türkçe’deki “Hadi ya?!” veya “Olamaz!” ifadeleriyle aynı şekilde kullanılabilir.
Aşağıdaki örneklerde Levant lehçesindeki kullanımını görebilirsiniz.
Türkçe
Okunuş
Arapça
Sana onun bunu aldığını söyledim mi?
kultelak enno eşterâhâ?
قلتلك إنه اشتراها؟
Cidden mi? / Gerçekten mi?
ancad?
عَنجَد؟
Cidden mi? İnanamıyorum!
ancad? mâ b-saddek!
عَنجَد؟ ما بصدّق!
Arapça Argo Kelimeleri Gözden Geçirin
Kullanım İpuçları, Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sosyal İnce Noktalar
- Öğrenme stratejileri:
1. Lehçesel içerikler izleyin: YouTube vlogları, bölgesel TV programları, sosyal medya. Ana dili Arapça olan kişiler konuşmalarında bolca argo kelime kullanır.
2. Dil değişim partnerleriyle pratik yapın ve açıkça sorun: “Bunu argo olarak nasıl söylersin?”
3. Bir “argo günlüğü” tutun: Her giriş için argo kelime / anlamı / lehçesi / kullanım örneği yazın.
4. Mikro-meydan okuma: Her gün konuşma veya mesajlarda 1 yeni argo kelime kullanmayı deneyin. - Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sosyal İnce Noktalar:
- Argo ifadeleri resmî ve profesyonel ortamlarda fazla kullanmaktan kaçının, aksi halde olgun olmayan veya saygısız bir izlenim yaratabilir.
- Bazı argo kelimeler bölgeye özgüdür. Örneğin, bir Mısırlı veya Suriyeli arkadaşla konuşurken ‘’şâku mâku’’ kullanmak kafa karışıklığı yaratabilir.
- Tonlamaya dikkat edin. Örneğin halas kelimesini sert bir şekilde söylerseniz, ani veya kaba bir izlenim verebilir.
- Çifte anlamlara dikkat edin. Argo bazen deyim veya alaycı anlamlara kayabilir; bağlama göre yorumlamak önemlidir.
Son söz
Arapça öğrenirken argo kelimeler ve argo ifadeler öğrenmek, doğal konuşmak, ana dili Arapça olanlarla bağ kurmak ve günlük konuşmanın duygusal tonunu kavramak için çok önemlidir.
Benim tavsiyem: en çok beğendiğiniz iki veya üç ifadeyi seçin (örneğin yalla, ma‘liş, akîd), bağlam içinde pratik yapın, başkalarının konuşurken bu ifadeleri dikkatle dinleyin ve zamanla kendi konuşmanıza yavaş yavaş katın.
Argo bazen karmaşık, esnek veya riskli olabilir; ama işte bu, onu canlı kılan şeydir. Kullanın, hata yapın, kendinizi düzeltin, işte bu şekilde kitap diliyle konuşan biri olmaktan, Arapça’da gerçek bir ses sahibi olmaya geçersiniz.
Bu tür Arapça ifadeleri özgüvenle anlamak ve kullanmak ister misiniz? AlifBee ile 14 günlük ücretsiz öğrenme yolculuğunuza hemen başlayabilirsiniz.
