İyi Ahlak ve Etik Üzerine İlham Verici 5 Arap Atasözü
Günlük hayatta öğrenip kullanabileceğiniz faydalı Arap atasözlerine odaklanan bu serideki bir diğer blog yazımıza hoş geldiniz. Sevgili Arapça öğrenenler için bu atasözleri hem öğretici hem de pratik birer kaynaktır.
Bildiğimiz üzere İslam, pek çok yüce ilkeyi öğretir ve Müslümanları güzel ahlaka bağlı kalmaya teşvik eder. Bu ahlaki değerler Kur’an ve Hadis’e dayanır ve birçok meşhur söz ve vecizede kendini gösterir.
Bugün, iyi ahlak ve etik üzerine etkileyici beş Arap atasözünü inceleyeceğiz. Bu atasözleri, sundukları değerli derslerle Arapça bilginizi zenginleştirecek ve hayat yolculuğunuzda size rehberlik edecektir.
Eğer itaat edilmek istiyorsan, mümkün olanı iste.
in eredte en tutâa fetlubil mustetâa
إِن أرَدْتَ أَنْ تُطاعَ فاطْلُبِ المُسْتَطاعَ
Bu Arap atasözü, zamansız bir bilgelik sunar. Başkalarından beklentilerimizde gerçekçi ve makul olmamız gerektiğini hatırlatır. Kısacası, ulaşılması mümkün hedefler istediğimizde, çevremizdeki insanların iş birliğini ve saygısını kazanma ihtimalimiz çok daha yüksek olur.
Eğer utanmıyorsan, dilediğini yap.
izâ lem testahî fasna‘ mâ şi’te
إذا لمْ تَسْتحِ فاصْنعْ ما شِئْت
Bu söz, Hz. Muhammed’in (sallallahu aleyhi ve sellem) hadislerinden biridir. Sahih-i Buhârî başta olmak üzere birçok hadis kaynağında yer almakta olup, hadisin tam metni şöyledir:
“İnsanların önceki peygamberlerin sözlerinden ulaştığı ifadelerden biri şudur: Eğer utanmıyorsan, dilediğini yap.”
Bu hadis, ahlaki bir değer olarak hayânın (utanma duygusunun) önemini vurgular. Hayâ, bireyin günah işlemesini veya uygunsuz davranışlarda bulunmasını engeller. Kişide utanma duygusu yoksa, etik ve ahlaki sınırları gözetmeden her şeyi yapabileceğini düşünebilir.
Bu hadis, hayâ vasfının kaybedilmesine karşı bir uyarı niteliğindedir. Utanma duygusundan yoksun bir kişinin, dini ve ahlaki ilkelere aykırı davranışlar sergileyebileceğini hatırlatır.
Hayra vesile olan, onu yapan gibidir.
ed-dâllü ale’l-hayri kefâ’ilihî
الدّالُ على الخَيْرِ كفاعِلِه
Bu söz, iyiliği yaymaya ve başkalarını da aynı şekilde davranmaya teşvik eder; yaptığımız davranışların çevremizde nasıl bir dalga etkisi oluşturabileceğini vurgular. Kaynağı, şu nebevî söze dayanmaktadır:
من دلَّ على خير، فله أجر فاعله
men delle alâ hayrin felehû ecru fâ‘ilihî
Bu ifade, Hz. Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve sellem) ait bir hadistir ve Sahih-i Müslim başta olmak üzere hadis kaynaklarında yer almaktadır. Hadisin anlamı şudur: Bir kimse, başkalarını hayırlı bir işe yönlendirir veya onlara rehberlik ederse, ister nasihat ederek, ister bir iyilik yolunu göstererek, ister faydalı bir amacın gerçekleşmesine yardımcı olarak olsun o iyiliği yapan kişiyle aynı sevabı kazanır.
Bu hadis, iyiliği yaymanın ve insanları salih amellere teşvik etmenin önemini açıkça ortaya koymaktadır.
Hilm (yumuşak huyluluk), ahlakın efendisidir.
el-hilmu seyyidü’l-ahlâk
الحِلْم سيّدُ الأخلاقِ
Bu söz, hikmet ve erdemi vurgulayan meşhur bir Arap atasözüdür. Arap edebiyatında ve ahlak ile hikmete dair eserlerde farklı bağlamlarda yer almaktadır.
“Hilm”, kişinin kendini tutabilmesi, sabırlı olması ve öfke ya da kışkırtma anlarında bile sakin, akıllı ve ölçülü davranabilmesi anlamına gelir. Bu söz, hilm’in tüm erdemler arasında en yüce ve en üstün ahlaki değer olduğunu vurgular; çünkü insanın zor durumlarla vakarını koruyarak ve düşüncesizce davranmadan başa çıkmasını sağlar.
Cömert olana ikram edersen onu kazanırsın; cimri olana ikram edersen sana başkaldırır.
izâ ekramte’l-kerîme melektehû, ve izâ ekramte’l-le’îme temerradâ
إذا أكْرَمْتَ الكريمَ ملَكْتَهُ وإذا أَكْرمْتَ اللّئيمَ تَمَرّدا
Bu beyit, İslam’ın en büyük âlimlerinden biri olan İmam Şâfiî’ye nispet edilmektedir. İnsanlara gösterilen iyilik ve cömertliğin her zaman aynı şekilde karşılık bulmayabileceğini hatırlatır. Aynı zamanda, ilişkilerimizde ferasetli olmamız ve herkesin iyi niyetimizi takdir etmeyebileceğini ya da karşılığını vermeyebileceğini anlamamız gerektiğini öğretir.
Bu beş Arap atasözü, İslam ve Arap kültüründen beslenmekte olup; güzel ahlak, etik değerler ve kişisel gelişim konusunda kıymetli dersler sunar. Bu sözleri hayatınızda düzenli olarak uygulamayı ve benzer Arap atasözlerini ele alan diğer yazıları da incelemeyi unutmayın.
Şunları da okuyabilirsiniz:
Bilgelik Hakkında 9 Zamansız Arap Atasözü
