Kısaca: Arapça asıl sayılar; yer aldıkları sayı grubuna, sayılan ismin cinsiyetine ve cümlede bulundukları dil bilgisi hâline (irabına) göre değişiklik gösterir. Temel kalıplar; 1 ve 2 sayılarını, 3 ila 10 arasını, 11 ila 19 arasını, onlar basamağını, birleşik sayıları ve yüzlükleri kapsar. Bu rehber, Fusha’daki her bir kalıbı açıklamakta ve sayıların pratik örnekler üzerinden nasıl kullanıldığını göstermektedir.
Arapça sayıların nasıl kurulduğunu öğrenmek, yeni başlayanların sayıları doğru kullanabilmesi açısından önemli bir ilk adımdır.
Sayılar belirli ve tekrarlayan kalıpları takip ettiği için her birini tek tek ezberlemenize gerek yoktur. Birler, onlar ve yüzler basamaklarının nasıl bir araya geldiğini; cinsiyetin ve isim yapılarının nasıl değiştiğini kavradığınızda, Arapça sayıları kolayca oluşturabilir ve daha büyük sayıları kendinizden emin bir şekilde kurabilirsiniz.
Not: Bu rehber, Fusha’daki asıl sayılara odaklanmaktadır. Konuşma dillerindeki lehçeler bu sayıları farklı telaffuz edebilir ve genellikle resmî Arapçada kullanılan durum eklerini (irab) sadeleştirir.
Bir Bakışta Arapça Sayı Kuralları
| Sayı / Rakam | İsme Göre Konumu | Cinsiyet Uyumu | Sayılan İsmin Biçimi | Örnek |
|---|---|---|---|---|
|
١ |
İsimden sonra |
İsimle aynı cinsiyette (Uyumlu) |
Tekil |
قلمٌ واحد |
|
٢ |
İsimden sonra |
İsimle aynı cinsiyette (Uyumlu) |
İkil (Tesniye) |
قلمانِ اثنان
|
|
٣ -> ١٠ |
İsimden önce |
Zıt cinsiyette |
Çoğul ve mecrur (esreli) |
ثلاثةُ أقلام
|
|
١١ – ١٢ |
İsimden önce |
Her iki parça da uyumlu |
Tekil ve mansub (üstünlü) |
أحدَ عشر قلمًا |
|
١٣ – > ١٩ |
İsimden önce |
Birler basamağı zıt; onlar basamağı uyumlu |
Tekil ve mansub (üstünlü) |
خمسةَ عشر قلمًا |
|
٢٠ , ٣٠, – > ٩٠ |
İsimden önce |
Cinsiyet ayrımı yok |
Tekil ve mansub (üstünlü) |
عِشرونَ قلمًا |
|
٢١ – > ٩٩
|
Birler + ve (vav) + onlar |
1-2 uyumlu; 3-9 zıt cinsiyette |
Tekil ve mansub (üstünlü) |
واحدٌ وعشرونَ قلمًا – ثلاثةٌ وعشرونَ قلمًا
|
|
١٠٠ – > ٩٠٠
|
İsimden önce |
Cinsiyet ayrımı yok |
Tekil ve mecrur (esreli) |
مائةُ قلم
|
1'den 19'a Kadar Arapça Sayılar
| Sayı | Okunuşu | Arapça Yazılışı | |
|---|---|---|---|
|
1 |
Vâhid |
وَاحِد |
|
|
2 |
İsnân |
اِثْنَان |
|
|
3 |
Selâse |
ثَلَاثَة |
|
|
4 |
Erbaa |
أَرْبَعَة |
|
|
5 |
Hamse |
خَمْسَة |
|
|
6 |
Sitte |
سِتَّة |
|
|
7 |
Seb’a |
سَبْعَة |
|
|
8 |
Semâniye |
ثَمَانِيَة |
|
|
9 |
Tis’a |
تِسْعَة |
|
|
10 |
Aşara |
عَشَرَة |
|
|
11 |
Ehede aşar |
أَحَدَ عَشَر
|
|
|
12 |
İsnâ aşar |
اِثْنَا عَشَر
|
|
|
13 |
Selâsete aşar |
ثَلَاثَةَ عَشَر
|
|
|
14 |
Erba’ate aşar |
أَرْبَعَةَ عَشَر
|
|
|
15 |
Hamsete aşar |
خَمْسَةَ عَشَر
|
|
|
16 |
Sittete aşar |
سِتَّةَ عَشَر
|
|
|
17 |
Seb’ate aşar |
سَبْعَةَ عَشَر
|
|
|
18 |
Semâniyete aşar |
ثَمَانِيَةَ عَشَر
|
|
|
19 |
Tis’ate aşar |
تِسْعَةَ عَشَر
|
|
Arapçada Bir ve İki (1 ve 2) Sayıları
Asıl sayılardan “bir” (وَاحِد) ve “iki” (اِثْنَان), normalde niteledikleri isimden sonra gelir. Bu durum, genellikle isimden önce gelen daha büyük sayılardan farklıdır.
Her iki sayı da cinsiyet bakımından nitelediği isimle uyum sağlar. “Vâhid” (bir) kelimesi sıfat olarak kullanıldığında; irab (durum) ve belirlilik (marife/nekre) bakımından da isimle tam uyumludur (kitâbun vâhid – bir kitap örneğindeki gibi).
Bazı durumlarda, ismin ikil (tesniye) formu zaten iki sayısını ifade eder (tuffâhatân – iki elma gibi); bu nedenle “اِثْنَان” (isnin) kelimesinin ayrıca açıkça kullanılması zorunlu değildir.
| Örnek | Okunuş | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Bir kitap |
Kitâbun vâhidun |
كِتَابٌ وَاحِدٌ
|
|
|
Bir elma |
Tuffâhatun vâhidatun |
تُفَّاحَةٌ وَاحِدَةٌ
|
|
|
İki kitap |
Kitâbâni isnâni |
كِتَابَانِ اثْنَانِ
|
|
|
İki elma |
Tuffâhatâni isnatâni |
تُفَّاحَتَانِ اثْنَتَانِ
|
|
|
Bir kitabım var. |
Ledeyye kitâbun |
لَدَيَّ كِتَابٌ
|
|
|
İki kitap satın aldım. |
İştereytu kitâbeyni |
اِشْتَرَيْتُ كِتَابَيْنِ
|
|
Arapçada 3 ile 9 Arasındaki Sayılar
“Üç” (ثَلَاثَة) ile “dokuz” (تِسْعَة) arasındaki sayılar, sayılan isimden önce gelir ve zıt cinsiyet uyumu (çapraz uyum) gösterir. Sayılan isim ise çoğul ve mecrur (esreli) yapıda olur.
| Örnek | Okunuş | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Üç kitap |
Selâsetu kutubin |
ثَلَاثَةُ كُتُبٍ
|
|
|
Altı elma |
Sittu tuffâhâtin |
سِتُّ تُفَّاحَاتٍ
|
|
|
Sekiz kalem |
Semâniyetu aklâmin |
ثَمَانِيَةُ أَقْلَامٍ
|
|
|
Beş saat |
Hamsu sââtin |
خَمْسُ سَاعَاتٍ
|
|
|
Dokuz şehir |
Tis’u mudunin |
تِسْعُ مُدُنٍ
|
|
Arapçada 10 Sayısı
“On” sayısı tek başına kullanıldığında, sayılan isimden önce gelir ve 3 ile 9 arasındaki sayılarda olduğu gibi zıt cinsiyet kuralını takip eder. Eril (müzekker) bir isim için عَشَرَة biçimini alırken, dişil (müennes) bir isim için عَشْر biçimini alır. Sayılan isim çoğul ve mecrurdur (esrelidir).
| Örnek | Okunuş | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
On kitap |
Aşaratu kutubin |
عَشَرَةُ كُتُبٍ
|
|
|
On araba |
Aşru seyyârâtin |
عَشْرُ سَيَّارَاتٍ
|
|
Arapçada 11 ve 12 Sayıları
On bir (أَحَدَ عَشَرَ) ve on iki (اِثْنَا عَشَرَ) sayıları iki parçalı bir yapıya sahiptir. Her iki parça da sayılan isimle cinsiyet bakımından tam uyum sağlar ve sayılan isim tekil ve mansub (üstünlü) olur.
| Örnek | Okunuş | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
On bir kitap |
Ehede aşara kitâben |
أَحَدَ عَشَرَ كِتَابًا
|
|
|
On bir çanta |
İhdâ aşrata hakîbeten |
إِحْدَى عَشْرَةَ حَقِيبَةً
|
|
|
On iki sandalye |
İsnâ aşara kursiyyen |
اِثْنَا عَشَرَ كُرْسِيًّا |
|
|
On iki araba |
İsnatâ aşrata seyyâratan |
اِثْنَتَا عَشْرَةَ سَيَّارَةً
|
|
Arapçada 13 ile 19 Arasındaki Sayılar
On üç (ثَلَاثَةَ عَشَرَ) ile on dokuz (تِسْعَةَ عَشَرَ) arasındaki sayılar da iki parçalı bir yapı kullanır. Birler basamağı sayılan isme zıt cinsiyette gelirken, onlar basamağını oluşturan “on” kelimesi sayılan isimle aynı cinsiyette olur. Sayılan isim tekil ve mansub (üstünlü) kalmaya devam eder.
| Örnek | Okunuş | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
On beş erkek öğrenci |
Hamsete aşara tâliben |
خَمْسَةَ عَشَرَ طَالِبًا
|
|
|
On beş kız öğrenci |
Hamse aşrata tâlibeten |
خَمْسَ عَشْرَةَ طَالِبَةً |
|
Arapçada Onlukların Yapılışı (Ukûd Sayıları)
Yirmiden (عِشْرُونَ) doksana kadar olan onlar basamağı sayıları, sayılan isimden önce gelir ve cinsiyete göre değişiklik göstermez (eril ve dişil için ortak kullanılır). Sayılan isim yine tekil ve mansub (üstünlü) kalır.
Onluklar; merfu (özne/yalın) durumunda “-ûne” (ـُونَ) ekini, mansub veya mecrur durumunda ise “-îne” (ـِينَ) ekini alır. Örneğin; عِشْرُونَ (işrûne) merfu biçimiyken, عِشْرِينَ (işrîne) mansub veya mecrur biçimidir.
Cümle örneği: “Sınıfta yirmi öğrenci var” derken cümle عِشْرُونَ طَالِبًا (işrûne tâliben) ile başlarken; “Yirmi öğrenci gördüm” ifadesi رَأَيْتُ عِشْرِينَ طَالِبًا (raeytu işrîne tâliben) şeklinde kurulur.
| Sayı | Arap Rakamı | Okunuşu | Arapça Yazılışı | |
|---|---|---|---|---|
|
Yirmi |
٢٠ |
İşrûn |
عِشْرُونَ |
|
|
Otuz |
٣٠ |
Selâsûn |
ثَلَاثُونَ |
|
|
Kırk |
٤٠ |
Erba’ûn |
أَرْبَعُونَ |
|
|
Elli |
٥٠ |
Hamsûn |
خَمْسُونَ |
|
|
Altmış |
٦٠ |
Sittûn |
سِتُّونَ |
|
|
Yetmiş |
٧٠ |
Seb’ûn |
سَبْعُونَ |
|
|
Seksen |
٨٠ |
Semânûn |
ثَمَانُونَ |
|
|
Doksan |
٩٠ |
Tis’ûn |
تِسْعُونَ |
|
Arapçada 21 ile 99 Arasındaki Sayıların Yapılışı
21 ile 99 arasındaki sayılarda önce birler basamağı söylenir, ardından “وَ” (ve, “ve”) bağlacı eklenir ve son olarak onlar basamağı getirilir. Sayılan isim tekil ve mansub (üstünlü) kalır.
- Sonu 1 ile biten sayılarda: Eril isimler için وَاحِد (vâhid), dişil isimler için إِحْدَى (ihdâ) kullanılır.
- Sonu 2 ile biten sayılarda: Merfu (özne/yalın) durumunda اِثْنَانِ / اِثْنَتَانِ; mansub veya mecrur durumunda ise اِثْنَيْنِ / اِثْنَتَيْنِ kullanılır.
- Cinsiyet Uyumu: Birler basamağı kendi cinsiyet kuralını takip eder; 1 ve 2 sayıları isimle tam uyumluyken, 3 ile 9 arasındaki sayılar zıt cinsiyet uyumu (çapraz uyum) gösterir.
| Örnek | Okunuşu | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Yirmi üç kitap |
Selâsetun ve işrûne kitâben |
ثَلَاثَةٌ وَعِشْرُونَ كِتَابًا
|
|
|
Yirmi üç araba |
Selâsun ve işrûne seyyâratan |
ثَلَاثٌ وَعِشْرُونَ سَيَّارَةً
|
|
Arapçada Yüzlüklerin Yapılışı (100–900)
Yüzlükleri birbirinden bağımsız kelimeler olarak ezberlemek yerine birleşik yapılar olarak düşünebilirsiniz: Çarpan olan sayı (3, 4, 5 vb.), ثَلَاثُمِئَة (üç yüz) ve خَمْسُمِئَة (beş yüz) örneklerinde olduğu gibi مِئَة (yüz) kelimesinin önüne gelir.
| Sayı | Okunuşu | Arapça Yazılışı | |
|---|---|---|---|
|
100 |
Mi’eh |
مِئَة |
|
|
200 |
Mi’etân |
مِئَتَان |
|
|
300 |
Selâsumi’eh |
ثَلَاثُمِئَة |
|
|
400 |
Erba’umi’eh |
أَرْبَعُمِئَة |
|
|
500 |
Hamsumi’eh |
خَمْسُمِئَة |
|
|
600 |
Sittumi’eh |
سِتُّمِئَة |
|
|
700 |
Seb’umi’eh |
سَبْعُمِئَة |
|
|
800 |
Semânumi’eh |
ثَمَانُمِئَة |
|
|
900 |
Tis’umi’eh |
تِسْعُمِئَة |
|
Yüz (مِئَة) ve katları, sayılan ismin cinsiyetine göre değişiklik göstermez (eril ve dişil için aynıdır). Yüzlük sayı ile sayılan isim bir isim tamlaması (izafet) oluşturduğu için sayılan isim tekil ve mecrur (esreli) olur.
| Örnek | Okunuşu | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Yüz kitap |
Mi’etu kitâbin |
مِئَةُ كِتَابٍ
|
|
|
Yüz araba |
Mi’etu seyyâratin |
مِئَةُ سَيَّارَةٍ
|
|
“İki yüz” sayısı dil bilgisi hâline (iraba) göre değişir: Merfu (özne/yalın) durumunda مِئَتَانِ (mi’etâni), mansub veya mecrur durumunda ise مِئَتَيْنِ (mi’eteyni) şeklini alır.
| Örnek | Okunuşu | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Toplam iki yüzdür.
|
El-adadu mi’etân |
العَدَدُ مِئَتَان
|
|
|
Toplam iki yüze ulaştı. |
Beleğa el-adadu mi’eteyni |
بَلَغَ العَدَدُ مِئَتَيْن
|
|
“İki yüz” sayısından sonra sayılan isim geldiğinde bir isim tamlaması (izafet) oluşur ve kelimenin sonundaki “nûn” (ن) harfi düşer. Merfu durumunda مِئَتَا (mi’etâ), mansub veya mecrur durumunda ise مِئَتَيْ (mi’etey) kullanılır:
| Örnek | Okunuşu | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
Kütüphanede iki yüz kitap var. |
Fî el-maktabati mi’etâ kitâbin |
فِي المَكْتَبَةِ مِئَتَا كِتَابٍ
|
|
|
İki yüz kitap okudum. |
Kara’tu mi’etey kitâbin |
قَرَأْتُ مِئَتَيْ كِتَابٍ
|
|
Yüzden büyük bir sayı kurarken; önce yüzlük ifade edilir, ardından “وَ” (ve) eklenir ve kalan sayı kendi kuralına göre eklenir.
| Örnek | Okunuşu | Arapça | |
|---|---|---|---|
|
İki yüz üç kitap |
Mi’etâni ve selâsetu kutubin |
مِئَتَانِ وَثَلَاثَةُ كُتُبٍ
|
|
Arapça Sayılar Günlük Hayatta Nasıl Kullanılır?
Arapça sayıların nasıl kurulduğunu öğrenmek ilk adımdır. Ancak bunun yanı sıra saati söyleme, tarihleri okuma, fiyatlar hakkında konuşma, telefon numarası verme, yaş veya miktar belirtme gibi günlük durumlarda da sayıları tanıyıp kullanabilmeniz gerekir.
Günlük hayatta Arapça sayıların kullanımı rehberimizdeki pratik örnekler ve kısa diyaloglarla bu durumları keşfedin.
Arapça Sayı Oluşturma Pratiği
Her bir biçimi tek tek ezberlemek yerine gruplar hâlinde öğrenmek, Arapça sayıları kavramayı kolaylaştırır. İşe birler basamağı ile başlayın; ardından 11–19 arası sayılar, onlar basamağı, birleşik sayılar ve yüzlükler için geçerli kalıpların pratiğini yapın. Bir sayı oluşturduğunuz her defasında; sayının konumunu, cinsiyet uyumunu, dil bilgisi hâlini (irabını) ve sayılan ismin yapısını kontrol edin.
Hızlı bir başvuru kaynağı olması için “1–100 Arası Arapça Sayılar” tablosunu elinizin altında bulundurun. Düzenli pratik yaparak sayıları doğru şekilde oluşturma ve eksiksiz Arapça cümleler içinde kullanma konusunda kendinize olan güveninizi artırabilirsiniz.
Arapça Sayıların Yapılışını Gözden Geçirin
Arapça Sayılar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Arapça sayılar isimden önce mi yoksa sonra mı gelir?
Bir ve iki sayıları genellikle isimden sonra gelir. 3’ten itibaren diğer asıl sayıların büyük çoğunluğu ise isimden önce yer alır.
2. Arapça sayılar cinsiyete göre değişir mi?
Arapça asıl sayılar farklı cinsiyet uyumu kalıplarını takip eder. Bir ve iki sayıları niteledikleri isimle cinsiyet bakımından aynıdır (uyumludur); 3 ila 10 arasındaki sayılar zıt cinsiyet uyumu gösterir; birleşik sayılar ise bu kuralları bir arada kullanır.
3. Arapça sayılardan sonra gelen isim hangi biçimde olur?
İsmin yapısı kullanılan sayıya göre değişir:
- 3 – 10 arası: Çoğul ve mecrur (esreli) isim alır.
- 11 – 99 arası: Tekil ve mansub (üstünlü) isim alır.
- Yüzlükler (100 ve katları): Tekil ve mecrur (esreli) isim alır.
4. Arapçada 25 gibi sayılar nasıl oluşturulur?
Önce birler basamağı getirilir, ardından وَ (ve) bağlacı eklenir ve son olarak onlar basamağı yazılır. Sayılan isim eril (müzekker) olduğunda yirmi beş sayısı خَمْسَةٌ وَعِشْرُون; dişil (müennes) olduğunda ise خَمْسٌ وَعِشْرُون şeklinde kurulur.
